ദോഹ (ഖത്തര്‍): പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിന് നേരിയ അയവ് അനുഭവപ്പെടുന്നതായി സൂചനകളുണ്ടെങ്കിലും, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ സമുദ്രപാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ സ്ഥിതിഗതികൾ ഇപ്പോഴും അതീവ ഗുരുതരമായി തുടരുകയാണ്.
ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ബാരൽ അസംസ്കൃത എണ്ണയുമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന കൂറ്റൻ എണ്ണക്കപ്പൽ കടൽമൈനിൽ ഇടിച്ച് ശക്തമായ സ്ഫോടനത്തിന് ഇരയായതായി ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് (ഐആർജിസി) അവകാശപ്പെട്ടു. സ്ഫോടനത്തെ തുടർന്ന് കപ്പലിന്റെ എൻജിൻ മുറിയിൽ തീപിടിത്തമുണ്ടാകുകയും തീ കപ്പലിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. മണിക്കൂറുകളുടെ വ്യത്യാസത്തിൽ രണ്ട് എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ സമാനമായ അപകടങ്ങളിൽപ്പെട്ടെന്ന ഇറാന്റെ വെളിപ്പെടുത്തൽ അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽഗതാഗത മേഖലയിലും ആഗോള എണ്ണവിപണിയിലും ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
ഐആർജിസിയുടെ വിശദീകരണമനുസരിച്ച്, ശനിയാഴ്ച പുലർച്ചെയാണ് ആദ്യത്തെ വലിയ സ്ഫോടനം ഉണ്ടായത്. രണ്ട് ദശലക്ഷത്തിലധികം ബാരൽ അസംസ്കൃത എണ്ണ വഹിച്ചുകൊണ്ട് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്ന കൂറ്റൻ ടാങ്കർ കടലിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന മൈനിൽ ഇടിക്കുകയായിരുന്നു. കൂട്ടിയിടിയുടെ ആഘാതത്തിൽ കപ്പലിന്റെ എൻജിൻ മുറിയിൽ ശക്തമായ സ്ഫോടനം ഉണ്ടാവുകയും പിന്നാലെ വലിയ തീപിടിത്തം രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തതായി ഇറാനിയൻ സേന അറിയിച്ചു. സ്ഫോടനത്തിന്റെ തീവ്രതയും കപ്പലിലുണ്ടായിരുന്ന വൻതോതിലുള്ള എണ്ണശേഖരവും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ സംഭവം ഗുരുതരമായ സമുദ്രദുരന്തമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്ന ആശങ്കയും ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്.
അപകടത്തിൽപ്പെട്ട കപ്പൽ അംഗീകൃത സമുദ്രപാത ഒഴിവാക്കി നിയന്ത്രണങ്ങൾ ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് ഇറാനിയൻ നാവികസേനയുടെ ആരോപണം. കപ്പലിന്റെ ജിപിഎസ് സംവിധാനവും റഡാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നാവിഗേഷൻ ഉപകരണങ്ങളും പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കിയ നിലയിലായിരുന്നുവെന്നും ഇറാൻ അവകാശപ്പെട്ടു. ഇത്തരത്തിൽ തിരിച്ചറിയൽ, നാവിഗേഷൻ സംവിധാനങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാതെ അതീവ സുരക്ഷാ നിയന്ത്രണങ്ങളുള്ള സമുദ്രമേഖലയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചത് അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിച്ചെന്നാണ് ഇറാന്റെ വിശദീകരണം. സ്ഫോടനത്തിനുശേഷം കപ്പലിന്റെ യാത്ര പൂർണമായും നിലച്ചതായും അധികൃതർ അറിയിച്ചു.
അതേസമയം, ആദ്യത്തെ സംഭവത്തിന് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്ക് മുമ്പ് മറ്റൊരു എണ്ണ ടാങ്കറും സമാനമായ രീതിയിൽ സ്ഫോടനത്തിന് ഇരയായതായി ഐആർജിസി വെളിപ്പെടുത്തി. ഈ കപ്പലും അനുവദനീയമല്ലാത്ത സമുദ്രപാതയിലൂടെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് മറികടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ കടൽമൈനിൽ ഇടിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് ഇറാന്റെ ആരോപണം. ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ രണ്ട് എണ്ണക്കപ്പലുകൾ അപകടത്തിൽപ്പെട്ടെന്ന വിവരം കടലിടുക്കിലെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ രണ്ട് കപ്പലുകളുടെയും പേരുകൾ, രജിസ്ട്രേഷൻ വിവരങ്ങൾ, അപകടത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്ഥാനം, നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച വിശദാംശങ്ങൾ ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളിൽ വ്യക്തമല്ല.
ലോകത്തിലെ എണ്ണവിതരണ സംവിധാനത്തിൽ നിർണായക സ്ഥാനമാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനുള്ളത്. പേർഷ്യൻ ഗൾഫിനെയും ഒമാൻ ഉൾക്കടലിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഇടുങ്ങിയ സമുദ്രപാതയിലൂടെയാണ് സൗദി അറേബ്യ, ഇറാഖ്, കുവൈത്ത്, യുഎഇ, ഖത്തർ തുടങ്ങിയ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വലിയൊരു വിഹിതം എണ്ണയും പ്രകൃതിവാതകവും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണികളിലേക്ക് എത്തുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾപോലും ആഗോള ഊർജവിതരണത്തെ ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എണ്ണക്കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളോ കടൽമൈനുകൾ മൂലമുള്ള അപകടങ്ങളോ വർധിച്ചാൽ കപ്പൽഗതാഗത ചെലവ്, ഇൻഷുറൻസ് പ്രീമിയം, എണ്ണവില എന്നിവ ഉയരാനുള്ള സാധ്യതയും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇറാനും അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള സൈനിക സംഘർഷങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഹോർമുസിലെ പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. ഫെബ്രുവരി 28 മുതൽ കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഇറാൻ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അമേരിക്കയുമായോ ഇസ്രായേലുമായോ ബന്ധമുള്ള കപ്പലുകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ കടന്നുപോക്ക് അനുവദിക്കില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ഇറാൻ സ്വീകരിച്ചതെന്നാണ് വിവരം. ഇറാനിയൻ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായാണ് ഇത്തരം നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചതെന്നാണ് ടെഹ്റാന്റെ വിശദീകരണം.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ നീക്കങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ആശങ്കകൾക്ക് കാരണമാകുന്നുണ്ട്. ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണ ഇറക്കുമതി രാജ്യങ്ങളായ ഇന്ത്യ, ചൈന, ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഈ സമുദ്രപാതയുടെ സുരക്ഷ ഏറെ പ്രധാനമാണ്. കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ചരക്കുനീക്കം തടസ്സപ്പെട്ടാൽ എണ്ണവിതരണത്തിൽ കാലതാമസം നേരിടുകയും രാജ്യാന്തര വിപണിയിൽ വിലയിൽ വലിയ ചാഞ്ചാട്ടം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യാം. കൂടാതെ, ബദൽ സമുദ്രപാതകൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടിവരുന്നത് ചരക്കുനീക്കത്തിന്റെ സമയവും ചെലവും വർധിപ്പിച്ചേക്കും.
ഇതിനിടെ, സൗദി അറേബ്യയുടെ തീരമേഖലയിലും എണ്ണക്കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ആക്രമണങ്ങൾ നടന്നതായി ബ്രിട്ടന്റെ സമുദ്രസുരക്ഷാ ഏജൻസിയായ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം മാരിടൈം ട്രേഡ് ഓപ്പറേഷൻസ് (യുകെഎംടിഒ) റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ശനിയാഴ്ച പുറത്തിറക്കിയ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത അറിയിപ്പുകളിലാണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ അൽ ജുബൈൽ തുറമുഖത്തിന് സമീപം രണ്ട് എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ ആക്രമണത്തിന് ഇരയായതായി ഏജൻസി വ്യക്തമാക്കിയത്.
ഒരു ടാങ്കറിന് നേരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത പ്രൊജക്റ്റൈൽ പതിച്ചതായും മറ്റൊരു കപ്പലിന് നേരെ റോക്കറ്റ് ആക്രമണം ഉണ്ടായതായുമാണ് യുകെഎംടിഒയുടെ അറിയിപ്പിൽ പറയുന്നത്. രണ്ട് സംഭവങ്ങളും സമുദ്രഗതാഗത മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ ഭീഷണി വർധിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ആരാണെന്നോ ഇവ ഹോർമുസിലെ കടൽമൈൻ സ്ഫോടനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നോ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല.
അൽ ജുബൈലിന് സമീപമുണ്ടായ ആക്രമണങ്ങളിൽ രണ്ട് കപ്പലുകളിലെയും ജീവനക്കാർ സുരക്ഷിതരാണെന്ന വിവരമാണ് ആശ്വാസകരമായിരിക്കുന്നത്. എല്ലാ ജീവനക്കാരെയും കണ്ടെത്തിയതായും ആളപായം സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകൾ ഇല്ലെന്നുമാണ് യുകെഎംടിഒ അറിയിച്ചത്. അതേസമയം, കപ്പലുകൾക്കുണ്ടായ നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ കൃത്യമായ വ്യാപ്തിയും ആക്രമണത്തിന് ഉപയോഗിച്ച ആയുധങ്ങളുടെ വിശദാംശങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് കൂടുതൽ വ്യക്തത ആവശ്യമാണ്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലും സൗദി അറേബ്യയുടെ തീരമേഖലയിലും തുടർച്ചയായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സമുദ്രസുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ ശക്തമാക്കുകയാണ്. കടൽമൈനുകൾ, മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ, അജ്ഞാത പ്രൊജക്റ്റൈലുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യാപാരക്കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള വെല്ലുവിളികൾ വർധിപ്പിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് വലിയ അളവിൽ അസംസ്കൃത എണ്ണ വഹിക്കുന്ന ടാങ്കറുകൾ അപകടത്തിൽപ്പെടുന്നത് മനുഷ്യജീവനുകൾക്കും സമുദ്രപരിസ്ഥിതിക്കും ഒരുപോലെ ഭീഷണിയാകാം. കപ്പലുകളിൽനിന്ന് എണ്ണ കടലിലേക്ക് ഒഴുകിയാൽ തീരദേശ ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്കും മത്സ്യബന്ധന മേഖലയ്ക്കും ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം നയതന്ത്രതലത്തിൽ കുറയാനുള്ള സാധ്യതകൾ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനിടെയാണ് സമുദ്രമേഖലയിൽ പുതിയ സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികൾ ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്. ഹോർമുസിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൂടുതൽ കർശനമാകുകയോ കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തുടരുകയോ ചെയ്താൽ അത് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷാവസ്ഥ വീണ്ടും രൂക്ഷമാക്കാൻ ഇടയാക്കിയേക്കും.
ലോകത്തിന്റെ ഊർജവിതരണ ശൃംഖലയിലെ സുപ്രധാന കണ്ണിയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ സമാധാനവും സുരക്ഷിതമായ കപ്പൽഗതാഗതവും പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുമോ എന്നതാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം. കടലിടുക്കിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഓരോ പുതിയ സംഭവവും ഗൾഫ് മേഖലയെ മാത്രമല്ല, ആഗോള എണ്ണവിപണിയെയും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തെയും ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ ലോകശ്രദ്ധ വീണ്ടും ഹോർമുസിലേക്ക് തിരിയുകയാണ്.
