ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യയിൽ സ്റ്റാർ ലിങ്കിന്റെ സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികളിലെ കാലതാമസത്തെച്ചൊല്ലി സ്‌പേസ് എക്‌സ് മേധാവി ഇലോൺ മസ്‌കും റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് ചെയർമാൻ മുകേഷ് അംബാനിയും തമ്മിലുള്ള തർക്കം പുതിയ തലത്തിലേക്ക്. മുകേഷ് അംബാനിയെ പരിഹാസരൂപേണ ‘പ്രധാനമന്ത്രി അംബാനി’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച മസ്‌ക്, ബിജെപിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് റിലയൻസുമായി ബന്ധമുള്ള കമ്പനികൾ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകിയെന്ന ആരോപണങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളും സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പങ്കുവെച്ചതായി റിപ്പോർട്ട്.
ഇന്ത്യയിലെ സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് വിപണിയിൽ സ്റ്റാർലിങ്കിന്റെ പ്രവേശനത്തിന് തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയാണെന്ന ആരോപണം ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ടാണ് മസ്‌ക് മുകേഷ് അംബാനിയെയും കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെയും വിമർശിച്ചത്. രാജ്യത്തെ ടെലികോം വിപണിയിൽ വൻകിട കമ്പനികളുടെ ആധിപത്യം നിലനിർത്തുന്നതിനായി പുതിയ മത്സരാർത്ഥികളെ തടയാൻ ശ്രമിക്കുന്നുവെന്നാണ് മസ്‌കിന്റെ ആരോപണം.
സമൂഹമാധ്യമമായ എക്‌സിലൂടെ മസ്‌ക് പങ്കുവെച്ചതായി പറയപ്പെടുന്ന റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് 2022ൽ അൽ ജസീറ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അന്വേഷണ വാർത്തയാണ്. റിലയൻസിന്റെ സാമ്പത്തിക പിന്തുണയുള്ള ഒരു കമ്പനി ഫേസ്ബുക്കിലൂടെ ബിജെപിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് സഹായം നൽകിയെന്ന ആരോപണമാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ ഉന്നയിച്ചിരുന്നത്.
ഇതിനുപുറമേ, 2024ൽ ഇന്ത്യൻ എക്‌സ്‌പ്രസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോണ്ട് സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ടും മസ്‌ക് പങ്കുവെച്ചതായി വാർത്തകൾ പറയുന്നു. റിലയൻസുമായി ബന്ധമുള്ള ക്വിക് സപ്ലൈ എന്ന കമ്പനി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബോണ്ടുകൾ വഴി ബിജെപിക്ക് 385 കോടി രൂപയും ശിവസേനയ്ക്ക് 25 കോടി രൂപയും സംഭാവന നൽകിയെന്ന വിവരമാണ് റിപ്പോർട്ടിലുണ്ടായിരുന്നത്.
ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ-വ്യവസായ ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് മസ്‌ക് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തിയതെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ, മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങളും മസ്‌കിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായി സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
മുകേഷ് അംബാനിയെ ‘പ്രധാനമന്ത്രി അംബാനി’ എന്ന് അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള മസ്‌കിന്റെ പരാമർശമാണ് വിവാദത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തി പകർന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ യഥാർത്ഥ അധികാരം അംബാനിയുടെ കൈകളിലാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാതിരുന്നതിന് ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നുവെന്ന പരിഹാസത്തോടെയാണ് മസ്‌ക് വിമർശനം ഉന്നയിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ ജനതയുടെ മേലുള്ള കുത്തക നിയന്ത്രണം തുടരാനാണ് അംബാനി ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്നും സ്റ്റാർ ലിങ്കിനെ വിപണിയിൽ മത്സരിക്കാൻ അനുവദിക്കാൻ തയ്യാറാകുമോയെന്നും മസ്‌ക് ചോദിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. രാജ്യത്തെ ടെലികോം വിപണിയിൽ ചില വൻകിട വ്യവസായ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് അമിത സ്വാധീനമുണ്ടെന്നും പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ജനങ്ങളിലെത്തുന്നതിന് ഇത് തടസ്സമാകുന്നുവെന്നുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. അതേസമയം, ഈ ആരോപണങ്ങളോട് റിലയൻസ് ഔദ്യോഗികമായി പ്രതികരിച്ചതായി വിവരമില്ല.
ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമീണ, വിദൂര മേഖലകളിൽ ഇപ്പോഴും വിശ്വസനീയമായ ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ടെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് സ്റ്റാർലിങ്കിന്റെ ആവശ്യകത മസ്‌ക് വിശദീകരിച്ചത്. രാജ്യത്തെ നിരവധി പ്രദേശങ്ങളിൽ അതിവേഗ ഇന്റർനെറ്റ് ലഭ്യമല്ലാത്തത് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ അവസരങ്ങളെയും ചെറുകിട സംരംഭകരുടെ വളർച്ചയെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.
സാറ്റലൈറ്റ് അധിഷ്ഠിത ഇന്റർനെറ്റ് സംവിധാനത്തിലൂടെ പരമ്പരാഗത ടെലികോം അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എത്തിപ്പെടാത്ത പ്രദേശങ്ങളിലും സേവനം നൽകാൻ കഴിയുമെന്നാണ് സ്റ്റാർലിങ്കിന്റെ അവകാശവാദം. ഗ്രാമീണ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഓൺലൈൻ വിദ്യാഭ്യാസം, ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്ക് ആഗോള വിപണികളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, വിദൂര മേഖലകളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാൻ സ്റ്റാർലിങ്കിന് കഴിയുമെന്ന് മസ്‌ക് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ സാധാരണ ടെലികോം സംവിധാനങ്ങൾ തകരാറിലായാലും സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ ആശയവിനിമയം നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ദുരന്തസമയങ്ങളിൽ സ്റ്റാർലിങ്ക് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇന്ത്യയിലും ഇത്തരം സേവനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നും മസ്‌ക് അവകാശപ്പെട്ടു.
മസ്‌കിന്റെ ആരോപണങ്ങൾക്കിടെ കേന്ദ്ര വാർത്താവിനിമയ മന്ത്രി ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യ ഇന്ത്യയിലെ ടെലികോം നയത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരണവുമായി രംഗത്തെത്തി. രാജ്യത്ത് ഒരു മേഖലയിലും കുത്തക അനുവദിക്കില്ലെന്നും എല്ലാ കമ്പനികൾക്കും തുല്യ അവസരം ഉറപ്പാക്കുന്ന സമീപനമാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്വീകരിക്കുന്നതെന്നും മന്ത്രി വ്യക്തമാക്കി.
ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ വകുപ്പ് ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക സാങ്കേതിക വിദ്യയെയോ കമ്പനിയെയോ അനുകൂലിക്കുന്നില്ലെന്നും ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് മികച്ച സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുകയാണ് സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
തുറന്ന വിപണിയിൽ ഏത് സേവനമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതെന്നും ഏത് കമ്പനിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്നും തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശം ഉപഭോക്താക്കൾക്കാണെന്നും സിന്ധ്യ വ്യക്തമാക്കി. സ്റ്റാർലിങ്കിനെ മനഃപൂർവം തടയുകയാണെന്ന തരത്തിലുള്ള ആരോപണങ്ങൾ സർക്കാർ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. സാറ്റലൈറ്റ് സേവനങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നതിനുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ സുതാര്യവും വിവേചനരഹിതവുമാണെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട്.
ഇന്ത്യയിൽ സാറ്റലൈറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി മൂന്ന് കമ്പനികൾക്ക് ഇതിനകം ലൈസൻസ് അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കേന്ദ്രമന്ത്രി അറിയിച്ചു. ഇലോൺ മസ്‌കിന്റെ സ്റ്റാർലിങ്ക്, റിലയൻസ് ജിയോയുടെ സാറ്റലൈറ്റ് വിഭാഗമായ ജിയോസാറ്റ്കോം, ഭാരതി ഗ്രൂപ്പിന്റെ പിന്തുണയുള്ള യൂട്ടെൽസാറ്റ് വൺവെബ് എന്നിവയ്ക്കാണ് ലൈസൻസ് ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്.
അതേസമയം, ലൈസൻസ് ലഭിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം കമ്പനികൾക്ക് വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ സേവനം ആരംഭിക്കാനാകില്ല. സ്പെക്ട്രം അനുവദിക്കൽ, സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കൽ, സാങ്കേതിക പരിശോധനകൾ പൂർത്തിയാക്കൽ തുടങ്ങിയ നടപടികളും ആവശ്യമാണ്.
സാറ്റലൈറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സ്പെക്ട്രത്തിന്റെ നിരക്ക് നിർണയിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികൾ ടെലികോം റെഗുലേറ്ററി അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയും ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് വകുപ്പും പരിശോധിച്ചുവരികയാണെന്ന് മന്ത്രി വ്യക്തമാക്കി. സർക്കാർ നിരക്ക് നിർണയിക്കുകയും സ്പെക്ട്രം അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തശേഷം സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്ന കമ്പനികൾക്ക് പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.
ആമസോണിന്റെ സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് പദ്ധതിയും ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ താൽപ്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അതിനും നിശ്ചിത അനുമതി നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് മന്ത്രി അറിയിച്ചു.
സ്റ്റാർലിങ്ക് വിവാദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കോൺഗ്രസിന്റെ നിലപാടിനെയും ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യ വിമർശിച്ചു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ പ്രത്യേക കമ്പനിക്ക് ലൈസൻസ് നൽകുന്നതിനെ എതിർത്ത കോൺഗ്രസ്, പിന്നീട് അതേ കമ്പനിക്ക് പ്രവർത്തനാനുമതി ലഭിക്കാത്തതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണെന്ന് മന്ത്രി ആരോപിച്ചു. കോൺഗ്രസിന് ഈ വിഷയത്തിൽ വ്യക്തമായ നിലപാടില്ലെന്നും രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അഭിപ്രായങ്ങൾ മാറ്റുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പരിഹസിച്ചു. രാഹുൽ ഗാന്ധിയും ഇലോൺ മസ്‌കും തമ്മിൽ എക്‌സിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന ആശയവിനിമയങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സിന്ധ്യയുടെ പ്രതികരണം.
ഇന്ത്യയിലെ സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് വിപണി ഭാവിയിൽ വലിയ വളർച്ച കൈവരിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെ ഇന്റർനെറ്റ് വ്യാപനം, ഡിജിറ്റൽ വിദ്യാഭ്യാസം, ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വ്യവസായ ആവശ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സാറ്റലൈറ്റ് ബ്രോഡ്ബാൻഡ് സേവനങ്ങൾക്ക് വലിയ സാധ്യതയുണ്ട്.
അതേസമയം, റിലയൻസ് ജിയോയും ഭാരതി ഗ്രൂപ്പും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കമ്പനികൾ ഇതിനകം ഇന്ത്യൻ ടെലികോം വിപണിയിൽ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമുള്ളവരാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സ്റ്റാർലിങ്കിന്റെ പ്രവേശനം വിപണിയിലെ മത്സരത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെ സ്വാധീനിച്ചേക്കും.
ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ എല്ലാ നിയമപരവും സുരക്ഷാപരവുമായ നിബന്ധനകളും കമ്പനികൾ പാലിക്കണമെന്നാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നിലപാട്.
സ്റ്റാർലിങ്കുമായി ധാരണാപത്രങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളോട് ആവശ്യമായ അനുമതികൾ ലഭിക്കുന്നതുവരെ അനുബന്ധ നടപടികൾ നിർത്തിവയ്ക്കാൻ കേന്ദ്രം നിർദേശിച്ചതായും നേരത്തെ റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു. സാങ്കേതിക വിദ്യയും വിപണിയിലെ മത്സരവും സംബന്ധിച്ച വിഷയമായി ആരംഭിച്ച തർക്കം ഇപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ-വ്യവസായ ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. മസ്‌കിന്റെ ആരോപണങ്ങളും കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസം തുടരുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയിലെ സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് വിപണിയുടെ ഭാവിയാണ് ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാകുന്നത്.
