കേരളത്തിൽ ഇന്ന്, ഒക്ടോബർ 11-ന്, നവരാത്രി ആഘോഷങ്ങൾക്ക് തുടക്കമാകുന്നു. ദേവീആരാധനയുടെയും അറിവിന്റെയും കലകളുടെയും ഉത്സവമായ നവരാത്രി ഒൻപത് ദിവസത്തെ ആരാധനയ്ക്കുശേഷം വിജയദശമിയോടെ സമാപിക്കുന്നു. ദുർഗാദേവിയുടെ വിവിധ രൂപങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്ന ഈ ഉത്സവം നന്മയുടെ വിജയത്തെയും അറിവിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെയും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ നവരാത്രിയുടെ അവസാന മൂന്ന് ദിവസങ്ങളായ ദുർഗാഷ്ടമി, മഹാനവമി, വിജയദശമി എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.
നവരാത്രിയിലെ ഒൻപത് ദിവസങ്ങളിൽ ദുർഗാദേവിയുടെ ഒൻപത് രൂപങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ശൈലപുത്രി, ബ്രഹ്മചാരിണി, ചന്ദ്രഘണ്ട, കൂഷ്മാണ്ഡ, സ്കന്ദമാതാ, കാത്യായനി, കാലരാത്രി, മഹാഗൗരി, സിദ്ധിദാത്രി എന്നിവയാണ് ഈ രൂപങ്ങൾ. ഓരോ രൂപവും ശക്തി, ഭക്തി, ധൈര്യം, മാതൃസ്നേഹം, ശുദ്ധി, ആത്മീയസിദ്ധി തുടങ്ങിയ സങ്കൽപ്പങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആരാധനാരീതികളും ഓരോ ദിവസത്തിനുള്ള പ്രാധാന്യവും പ്രദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം.
കേരളത്തിലെ പ്രധാന നവരാത്രി ആഘോഷ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പനച്ചിക്കാട് സരസ്വതീക്ഷേത്രത്തിന് പ്രമുഖ സ്ഥാനമുണ്ട്. ദക്ഷിണമൂകാംബിക എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിദ്യയുടെയും അറിവിന്റെയും ദേവതയായ സരസ്വതിയെ ആരാധിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ നവരാത്രി മണ്ഡപത്തിൽ നടക്കുന്ന നവരാത്രി സംഗീതോത്സവവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. സരസ്വതീദേവിയുടെ വിഗ്രഹം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദേവീവിഗ്രഹങ്ങളുടെ ഘോഷയാത്രയും തിരുവനന്തപുരത്തെ നവരാത്രി പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളത്തെ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തുഞ്ചൻപറമ്പ് എന്നിവിടങ്ങളും നവരാത്രി പൂജകൾക്കും വിദ്യാരംഭത്തിനും പ്രാധാന്യമുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.
കർണാടകത്തിലെ കൊല്ലൂർ ശ്രീ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രവും നവരാത്രിക്കാലത്ത് നിരവധി ഭക്തരെ ആകർഷിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽനിന്ന് ധാരാളം പേർ ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം തേടി ഇവിടെ എത്തുന്നു. വിദ്യയുടെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അനുഗ്രഹത്തിനായി മൂകാംബികാദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് ഈ ക്ഷേത്രം ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. കേരളത്തിലെ പനച്ചിക്കാട് സരസ്വതീക്ഷേത്രത്തെ ദക്ഷിണമൂകാംബിക എന്നു വിളിക്കുന്നതും മൂകാംബികാ ആരാധനയും വിദ്യോപാസനയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
കേരളത്തിൽ ദുർഗാഷ്ടമി ദിനത്തിൽ പുസ്തകങ്ങളും പഠനോപകരണങ്ങളും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടക്കുന്നു. മഹാനവമി ദിനത്തിൽ തൊഴിൽ ഉപകരണങ്ങൾക്കും ആയുധങ്ങൾക്കും കലാപരമായ ഉപകരണങ്ങൾക്കും പൂജ നടത്തുന്നു; ഇതാണ് ആയുധപൂജ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. വിജയദശമി ദിനത്തിൽ പൂജയെടുപ്പിനുശേഷം കുട്ടികളെ ആദ്യാക്ഷരം എഴുതിക്കുന്ന വിദ്യാരംഭച്ചടങ്ങ് നടക്കുന്നു. അരിയിൽ അക്ഷരമെഴുതിച്ചും മുതിർന്നവരുടെ സഹായത്തോടെ ആദ്യാക്ഷരം കുറിപ്പിച്ചും കുട്ടികളെ അറിവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് ആനയിക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കേരളത്തിന്റെ സവിശേഷമായ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യമാണ്.
ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പൂജകൾ, സംഗീതപരിപാടികൾ, പുസ്തകപൂജ, വിദ്യാരംഭം എന്നിവയിലൂടെ നവരാത്രി വിശ്വാസത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും അറിവിനെയും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു. തലമുറകളായി കൈമാറിവരുന്ന ഈ ആചാരങ്ങൾ കുട്ടികളിൽ പഠനത്തോടുള്ള താൽപര്യവും മുതിർന്നവരിൽ പാരമ്പര്യത്തോടുള്ള ആദരവും വളർത്തുന്നു. ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ എല്ലാവരുടെയും ജീവിതത്തിൽ അറിവും സമാധാനവും നന്മയും നിറയട്ടെയെന്ന പ്രാർഥനയോടെ കേരളം നവരാത്രിയെ വരവേൽക്കുന്നു.
വി രാജേഷ് മോഹൻ റാവു
ഹയർ സെക്കൻഡറി അധ്യാപകൻ, ധർമ്മടം, തലശ്ശേരി
*ലേഖകൻ ധർമ്മടം ചന്ദ്രകല മോഹൻ റാവു കൾച്ചറൽ ഫോറം പ്രസിഡണ്ട് ആണ്.
