ന്യൂഡൽഹി: കാൻസർ വിരുദ്ധ മരുന്നുകളുടെ വ്യാപാര ലാഭം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ മാത്രം നടപടികൾ ഒതുക്കാതെ എല്ലാ വിഭാഗം മരുന്നുകളുടെയും മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെയും വില നിയന്ത്രിക്കാൻ സമഗ്രമായ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തണമെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോട് സുപ്രീം കോടതി. കാൻസർ മരുന്നുകളുടെ വ്യാപാര ലാഭം പരമാവധി ചില്ലറവിൽപ്പന വിലയുടെ (എംആർപി) 30 ശതമാനമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയ കേന്ദ്രത്തിന്റെ നടപടി അപര്യാപ്തമാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. രോഗികൾക്ക് യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക ആശ്വാസം ഉറപ്പാക്കുന്ന വിപുലമായ പരിഷ്കാരങ്ങളാണ് ആവശ്യമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ജസ്റ്റിസുമാരായ വിക്രം നാഥ്, സന്ദീപ് മേത്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് മരുന്നുകളുടെ വിലനിയന്ത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജി പരിഗണിച്ചത്. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനുവേണ്ടി സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്തയും അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടിയും ഹാജരായി.
കാൻസർ വിരുദ്ധ മരുന്നുകളുടെ വ്യാപാര ലാഭം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സർക്കാർ തീരുമാനം രോഗികൾക്ക് പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 2,500 കോടി രൂപയുടെ ലാഭമുണ്ടാക്കുമെന്നാണ് കേന്ദ്രം കോടതിയെ അറിയിച്ചത്. എന്നാൽ, കാൻസർ മരുന്നുകളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്വീകരിച്ച നടപടി മറ്റ് അവശ്യമരുന്നുകൾക്കും ബാധകമാക്കാൻ കഴിയാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് കോടതി ചോദിച്ചു.
മരുന്നുകളുടെയും ചികിത്സാ ഉപകരണങ്ങളുടെയും യഥാർത്ഥ വിലയും വിപണിയിൽ ഈടാക്കുന്ന വിലയും തമ്മിലുള്ള വലിയ അന്തരം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയായിരുന്നു കോടതിയുടെ വിമർശനം. 5,000 രൂപയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്റ്റെന്റിന് 25,000 രൂപ വരെ എംആർപി രേഖപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതുപോലെ, 11 രൂപ മാത്രം വിലവരുന്ന സലൈൻ ഡ്രിപ്പ് വിപണിയിൽ 270 രൂപയ്ക്ക് വിൽക്കുന്നതായും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
ഇത്തരം വിലവ്യത്യാസങ്ങൾ സാധാരണക്കാരായ രോഗികൾക്ക് വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ചികിത്സ അനിവാര്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ ഉയർന്ന വില നൽകുകയല്ലാതെ രോഗികൾക്ക് മറ്റൊരു മാർഗവുമില്ലെന്ന വസ്തുത സർക്കാർ ഗൗരവത്തോടെ പരിഗണിക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
2013ലെ മരുന്ന് വിലനിയന്ത്രണ ഉത്തരവിന്റെ (ഡിപിസിഒ) പരിധിയിൽ ചില മരുന്നുകളെ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തുകയും മറ്റുള്ളവയെ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയെയും കോടതി ചോദ്യം ചെയ്തു. ഏതൊക്കെ മരുന്നുകൾ വിലനിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയമാക്കണമെന്നും ഏതൊക്കെ ഒഴിവാക്കണമെന്നും തീരുമാനിക്കുന്നതിലെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കണമെന്ന് കേന്ദ്രത്തോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
പേറ്റന്റ് സംരക്ഷണമുള്ള മരുന്നുകളുടെയും പ്രത്യേക മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ പരിഗണനകൾ ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും മറ്റ് അവശ്യമരുന്നുകളെ വിലനിയന്ത്രണ സംവിധാനത്തിന് പുറത്തുനിർത്തുന്നതിന്റെ യുക്തി എന്താണെന്ന് ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു.
പോവിഡോൺ പോലുള്ള ആന്റിസെപ്റ്റിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിലയും കോടതി ഉദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 20 ഗ്രാം പായ്ക്കിന് വിൽപ്പനക്കാരനുള്ള വില 1,355 രൂപയായിരിക്കെ എംആർപി 6,455 രൂപയായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം വിശദീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. അസിത്രോമൈസിൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മരുന്നുകളുടെ വിലനിർണയത്തിലും വലിയ അന്തരമുണ്ടെന്ന വിഷയം കോടതി ഉന്നയിച്ചു.
ഉൽപ്പാദനച്ചെലവും വിപണനച്ചെലവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അംഗീകരിക്കാമെങ്കിലും അതിന്റെ പേരിൽ അമിതമായ ലാഭം ഈടാക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ന്യായീകരിക്കാനാകുമെന്ന് കോടതി ചോദിച്ചു.
മരുന്നുകളുടെ വില നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ ചെലവ്, ഗതാഗതം, ഗവേഷണം, വികസനം, വിതരണച്ചെലവ് തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ, ഈ ചെലവുകളെല്ലാം കണക്കിലെടുത്ത ശേഷവും യഥാർത്ഥ വിലയേക്കാൾ പലമടങ്ങ് ഉയർന്ന എംആർപി നിശ്ചയിക്കുന്നത് രോഗികൾക്ക് എങ്ങനെ ഗുണകരമാകുമെന്ന് ബെഞ്ച് ആരാഞ്ഞു.
മരുന്നുകളുടെ വിലനിയന്ത്രണം സങ്കീർണമായ നയപരമായ വിഷയമാണെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹാജരായ ഐശ്വര്യ ഭാട്ടി വിശദീകരിച്ചു. വില കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും മരുന്നുകളുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും അവർ പറഞ്ഞു.
വില കുറഞ്ഞ ചില മരുന്നുകളുടെ വിതരണവും വിൽപ്പനയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് വ്യാപാരികൾക്ക് താരതമ്യേന ഉയർന്ന ലാഭവിഹിതം അനുവദിക്കേണ്ടിവരുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിശദീകരണം. വ്യാപാര ലാഭം അമിതമായി നിയന്ത്രിച്ചാൽ ചില മരുന്നുകളുടെ വിപണിയിലെ ലഭ്യതയെ ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്നും സർക്കാർ വാദിച്ചു. മരുന്നുകളുടെ വിലയും ലഭ്യതയും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുകയാണ് സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഔഷധ മേഖലയിലെ മുഴുവൻ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും കർശന നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുന്നത് വിപരീതഫലമുണ്ടാക്കാമെന്നും കേന്ദ്രം കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
എന്നാൽ, ഈ വിശദീകരണങ്ങളിൽ കോടതി തൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല. മരുന്നുകളുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കണമെന്ന വാദം അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും രോഗികളെ അമിതവിലയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ നിന്ന് സർക്കാരിന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനാകില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.
കാൻസർ മരുന്നുകളുടെ വ്യാപാര ലാഭം നിയന്ത്രിച്ച നടപടി സ്വാഗതാർഹമാണെങ്കിലും അത് മതിയായ പരിഷ്കാരമായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത നിരീക്ഷിച്ചു. കോടതിയുടെ ശക്തമായ ഇടപെടലിനെത്തുടർന്നാണ് ഈ നടപടി ഉണ്ടായതെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
കാൻസർ മരുന്നുകൾക്ക് വിലനിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്ന സർക്കാരിന് മറ്റ് മരുന്നുകളുടെ കാര്യത്തിലും സമാനമായ സംവിധാനം നടപ്പാക്കാൻ കഴിയാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥും ചോദിച്ചു.
മരുന്നുകളുടെ വിലനിർണയത്തിൽ നിർമ്മാതാക്കളുടെയും വിതരണക്കാരുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും താൽപര്യങ്ങൾക്കൊപ്പം രോഗികളുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയ്ക്കും പ്രഥമ പരിഗണന നൽകണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ചികിത്സയ്ക്കായി മരുന്നുകളെ ആശ്രയിക്കുന്ന സാധാരണക്കാരെ അമിതലാഭം ഈടാക്കുന്ന രീതികളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാൻ സർക്കാർ ഫലപ്രദമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ നിലപാട്.
മരുന്നുകളുടെ വിലനിയന്ത്രണം, ജനറിക് മരുന്നുകളുടെ കുറിപ്പടി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ വിലനിർണയം, 2013ലെ ഡിപിസിഒയുടെ നടപ്പാക്കൽ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജി പരിഗണിക്കവെയാണ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർണായക നിരീക്ഷണങ്ങൾ.
കാൻസർ മരുന്നുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ എല്ലാ വിഭാഗം അവശ്യമരുന്നുകളുടെയും ചികിത്സാ ഉപകരണങ്ങളുടെയും വിലനിർണയത്തിൽ കൂടുതൽ സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്വവും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന ആവശ്യമാണ് കോടതി മുന്നോട്ടുവച്ചത്. രോഗികൾക്ക് ചികിത്സ താങ്ങാനാകുന്ന നിരക്കിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് നിലവിലെ വിലനിയന്ത്രണ സംവിധാനത്തിന്റെ സമഗ്രമായ പുനഃപരിശോധന ആവശ്യമാണെന്ന സൂചനയും കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നൽകുന്നു.
