വാഷിംഗ്ടൺ: അമേരിക്കയും സൗദി അറേബ്യയും തമ്മിലുള്ള നിർദ്ദിഷ്ട സിവിൽ ആണവ സഹകരണ കരാർ യുഎസ് കോൺഗ്രസിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്കും ആശങ്കകൾക്കും വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. സൗദി അറേബ്യ ഭാവിയിൽ ആണവായുധ പദ്ധതി വികസിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യത പൂർണമായും തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നാണ് കോൺഗ്രസിന് കൈമാറിയ രഹസ്യ യുഎസ് ഇന്റലിജൻസ് വിലയിരുത്തലിനെ ഉദ്ധരിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ. എന്നാൽ റിയാദ് ആണവായുധം നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചുവെന്നോ നിലവിൽ അത്തരമൊരു പദ്ധതി നടപ്പാക്കുകയാണെന്നോ ഈ വിലയിരുത്തൽ പറയുന്നില്ല.
ട്രംപ് ഭരണകൂടം മുന്നോട്ടുവച്ച സിവിൽ ആണവ കരാറിന്റെ സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകൾ സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾ ശക്തമാകുന്നതിനിടെയാണ് ഇന്റലിജൻസ് വിലയിരുത്തൽ പുറത്തുവരുന്നത്. കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ട് രഹസ്യ അനുബന്ധ കത്തുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രേഖകൾ പരസ്യപ്പെടുത്തണമെന്ന് റിപ്പബ്ലിക്കൻ, ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടികളിൽപ്പെട്ട ഒരു സംഘം സെനറ്റർമാർ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയോടും ഊർജ സെക്രട്ടറി ക്രിസ് റൈറ്റിനോടും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കരാറിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന വ്യവസ്ഥകളിലൊന്ന് സൗദി അറേബ്യയിൽ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിനുള്ള സാധ്യതയാണ്. കരാർ പ്രകാരം ആവശ്യമായ പഠനങ്ങളും അനുമതികളും പൂർത്തിയായാൽ പ്രാരംഭ സമ്പുഷ്ടീകരണ പരിധി 5 ശതമാനം യുറേനിയം-235 ആയിരിക്കും. പിന്നീട് മറ്റൊരു സംയുക്ത പഠനത്തിന്റെയും ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും എഴുത്തുപരമായ സമ്മതത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത് 20 ശതമാനം വരെ ഉയർത്താനുള്ള വഴിയും കരാറിലുണ്ട്.
20 ശതമാനം സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം സാധാരണ നിർവചനത്തിൽ ആയുധ നിലവാരത്തിലുള്ളതല്ല. എന്നാൽ അവിടെനിന്ന് ഏകദേശം 90 ശതമാനത്തോളം വരുന്ന ആയുധനിലവാരത്തിലേക്ക് എത്താൻ ആവശ്യമായ സമ്പുഷ്ടീകരണ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ഇതിനകം പൂർത്തിയായിരിക്കുമെന്നതിനാൽ ആണവ നിർവ്യാപന വിദഗ്ധർ ഇതിനെ കൂടുതൽ ഗൗരവത്തോടെ കാണുന്നു.
മറ്റൊരു പ്രധാന തർക്കവിഷയം അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ ഏജൻസിയുടെ (IAEA) ‘Additional Protocol’ കരാറിൽ നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടില്ലെന്നതാണ്. ഈ പ്രോട്ടോക്കോൾ രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രഖ്യാപിത ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് പുറത്തേക്കും കൂടുതൽ വ്യാപകമായ വിവരങ്ങളും പരിശോധനാ അധികാരങ്ങളും IAEAയ്ക്ക് നൽകുന്ന സംവിധാനമാണ്.
അതേസമയം, സൗദിയുടെ ആണവ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ശക്തമായ പരിശോധനയും നിരീക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന പ്രത്യേക സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് അമേരിക്കയും സൗദി അറേബ്യയും പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി IAEA ഡയറക്ടർ ജനറൽ റാഫേൽ ഗ്രോസി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. Additional Protocol ഔപചാരികമായി സ്വീകരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിലവിലുള്ള ബാധ്യതകളേക്കാൾ ശക്തമായ ചില പരിശോധനാ നടപടികൾ പരിഗണനയിലുണ്ടെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശദീകരണം.
എന്നാൽ ഇത് മതിയായ സുരക്ഷാ ഉറപ്പ് നൽകുന്നില്ലെന്നാണ് ചില ആണവ നിർവ്യാപന വിദഗ്ധരുടെയും നിയമനിർമ്മാതാക്കളുടെയും നിലപാട്. ആഭ്യന്തര യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണവും പ്ലൂട്ടോണിയം പുനഃസംസ്കരണവും ഉപേക്ഷിക്കുകയും Additional Protocol സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ‘ഗോൾഡ് സ്റ്റാൻഡേർഡ്’ മാതൃകയാണ് സൗദിയുമായുള്ള കരാറിലും വേണ്ടതെന്ന് വിമർശകർ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. യുഎഇ 2009ലെ അമേരിക്കയുമായുള്ള സിവിൽ ആണവ കരാറിൽ സമ്പുഷ്ടീകരണവും പുനഃസംസ്കരണവും ഉപേക്ഷിക്കാൻ സമ്മതിച്ചിരുന്നു.
Atomic Energy Act-ലെ Section 123 പ്രകാരമുള്ള കരാറായതിനാൽ യുഎസ് കോൺഗ്രസിന്റെ നിർബന്ധിത പരിശോധനാ നടപടിക്രമത്തിലൂടെയാണ് ഇത് കടന്നുപോകുന്നത്. ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഓഗസ്റ്റിൽ കരാർ കോൺഗ്രസിന് കൈമാറിയതോടെ 90 ദിവസത്തെ അവലോകന കാലയളവ് ആരംഭിച്ചു. കരാർ തടയുന്നതിനായി ജനപ്രതിനിധിസഭയിലെ ചില ഡെമോക്രാറ്റിക് അംഗങ്ങൾ ഇതിനകം ‘resolution of disapproval’ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കരാറിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവരുടെ വാദം മറ്റൊന്നാണ്. അമേരിക്ക കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയാൽ സൗദി അറേബ്യ റഷ്യയെയോ ചൈനയെയോ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ആണവ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കായി തിരിയാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്നും, അമേരിക്കൻ പങ്കാളിത്തം നിലനിർത്തുന്നത് സൗദിയുടെ സിവിൽ ആണവ പദ്ധതിയിൽ വാഷിംഗ്ടണിന് കൂടുതൽ സ്വാധീനവും മേൽനോട്ടവും നൽകുമെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. യുഎസ് ആണവ വ്യവസായത്തിനും കരാർ വലിയ വാണിജ്യ അവസരങ്ങൾ തുറക്കുമെന്നാണ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിലപാട്.
അതേസമയം, സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിനുള്ള വഴി തുറക്കുന്നതും Additional Protocol നിർബന്ധമാക്കാത്തതും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ആണവ നിർവ്യാപന മാനദണ്ഡങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് വിമർശകരുടെ പ്രധാന ആശങ്ക.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ യുഎസ്–സൗദി ആണവ കരാർ വെറുമൊരു വൈദ്യുതി ഉൽപാദന പദ്ധതിയോ സാങ്കേതികവിദ്യാ കൈമാറ്റമോ മാത്രമല്ല. അമേരിക്ക–സൗദി തന്ത്രപരമായ ബന്ധം, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ശക്തിസമവാക്യം, ആണവ നിർവ്യാപനം, റഷ്യ–ചൈന മത്സരരംഗം തുടങ്ങിയ നിരവധി വിഷയങ്ങൾ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നിലവിലെ വിവരങ്ങളിൽ നിന്ന് സൗദി അറേബ്യ ‘ആണവ ബോംബ് നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു’ എന്ന് പറയാനാവില്ല. എന്നാൽ ആണവായുധ സാധ്യത റിയാദ് പൂർണമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന യുഎസ് ഇന്റലിജൻസ് വിലയിരുത്തലും, യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിന് ഭാവിയിൽ വഴിയൊരുക്കുന്ന കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളും ചേർന്നതാണ് വാഷിംഗ്ടണിൽ ഇപ്പോഴത്തെ ആശങ്കകൾ ശക്തമാക്കുന്നത്.
