യുഎസ്-ഇസ്രയേൽ സൈനിക നടപടികൾക്ക് പിന്തുണ നൽകരുതെന്ന് അബ്ബാസ് അരാഘ്ചി; ന്യൂയോർക്കിലെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്
ന്യൂയോർക്ക്: പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം തുടരുന്നതിനിടെ യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും നാറ്റോയ്ക്കും ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പുമായി ഇറാൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഘ്ചി. ഇറാനെതിരായ അമേരിക്കൻ-ഇസ്രയേൽ സൈനിക നടപടികൾക്ക് പിന്തുണയോ സൗകര്യമോ നൽകുന്നത് ഗുരുതരമായ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് വഴിവയ്ക്കുമെന്നാണ് അരാഘ്ചിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ്. അതേസമയം, ന്യൂയോർക്കിൽ ആരംഭിച്ച പുതിയ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പൊതുസഭയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ വിദേശനയ മേധാവി കാജ കല്ലാസുമായും മറ്റ് യൂറോപ്യൻ പ്രതിനിധികളുമായും നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചകളിലാണ് അരാഘ്ചി ഇറാന്റെ നിലപാട് വ്യക്തമാക്കിയത്. ഗാസയിലും ഇറാനിലും അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും നടത്തുന്ന നടപടികളെ ഇറാൻ “യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങൾ” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത്തരം നടപടികൾക്ക് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളോ നാറ്റോയോ പിന്തുണ നൽകുന്നത് മേഖലയിൽ സമാധാനത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും കൂടുതൽ തിരിച്ചടിയാകുമെന്നാണ് അരാഘ്ചിയുടെ വാദം.
നാറ്റോ സെക്രട്ടറി ജനറൽ മാർക്ക് റുട്ടെയുടെ സമീപനത്തെയും അരാഘ്ചി വിമർശിച്ചു. അമേരിക്കയുടെ നിലപാടുകളോട് യൂറോപ്പ് വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുന്നത് സംഘർഷം കുറയ്ക്കുന്നതിനുപകരം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുമെന്നാണ് ഇറാൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രിയുടെ നിലപാട്. എന്നാൽ അമേരിക്കയുടെയും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെയും സമീപനം വ്യത്യസ്തമാണ്; ഇറാന്റെ നടപടികളും ഹോർമുസിലെ കപ്പൽഗതാഗത നിയന്ത്രണങ്ങളും പ്രാദേശിക സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണെന്നാണ് അവരുടെ വാദം.
കടുത്ത വാക്പോരിനിടയിലും നയതന്ത്രത്തിന്റെ വാതിൽ പൂർണമായി അടഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന സൂചനയാണ് ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന പുതിയ ചർച്ചകൾ നൽകുന്നത്. സെപ്റ്റംബർ 22ന് യുഎൻ പൊതുസഭയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ യുഎസും ഇറാനും തമ്മിൽ മണിക്കൂറുകൾ നീണ്ട ആശയവിനിമയം നടന്നു. എന്നാൽ ചർച്ചയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് വിവിധ പക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്ത വിവരണങ്ങളാണ് പുറത്തുവന്നത്.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ്, പ്രത്യേക പ്രതിനിധി സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫും ജാരഡ് കുഷ്നറും ഇറാൻ പ്രതിനിധികളുമായി ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നീണ്ട കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയതായി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ വിറ്റ്കോഫിന്റെ വിശദീകരണം അനുസരിച്ച് മധ്യസ്ഥർ ഇരുപക്ഷത്തിനുമിടയിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്ന രീതിയിലുള്ള ചർച്ചകളാണ് പ്രധാനമായും നടന്നത്. ഇറാനിയൻ മാധ്യമങ്ങൾ അരാഘ്ചിയും വിറ്റ്കോഫും തമ്മിൽ സമ്പർക്കമുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. അതിനാൽ ചർച്ച പൂർണമായും നേരിട്ടുള്ളതായിരുന്നോ മധ്യസ്ഥരിലൂടെയായിരുന്നോ എന്ന കാര്യത്തിൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
വിറ്റ്കോഫ് ചർച്ചകളെ പ്രതീക്ഷ നൽകുന്ന നീക്കമായി വിശേഷിപ്പിക്കുകയും മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾ തുടരുമെന്ന് അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. ട്രംപും ഒരു ധാരണയിലെത്താനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറിയിരിക്കുന്നത് തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കാണ്. ഇറാന്റെ തുറമുഖങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അമേരിക്കൻ നാവിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കുക, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകുക, വിവിധ മുന്നണികളിലെ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾ ടെഹ്റാൻ മുന്നോട്ടുവച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
അമേരിക്ക സൈനിക സമ്മർദം കുറയ്ക്കുകയും ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങളിലുള്ള ഉപരോധം നീക്കുകയും ചെയ്താൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വീണ്ടും തുറക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഒരു മുതിർന്ന ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പറഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. ആഗോള എണ്ണ-വാതക ഗതാഗതത്തിലെ നിർണായക പാതയായതിനാൽ ഹോർമുസിലെ സ്ഥിതിഗതികൾ ഇറാൻ-അമേരിക്ക ബന്ധത്തെ മാത്രമല്ല, ആഗോള ഊർജ വിപണിയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന വിഷയമായി തുടരുകയാണ്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പൂർണമായി തുറക്കണമെന്നും കപ്പലുകൾക്ക് സ്വതന്ത്രമായ സഞ്ചാരം ഉറപ്പാക്കണമെന്നും യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. കാജ കല്ലാസ് അരാഘ്ചിയുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിലും ഹോർമുസ് പൂർണമായി തുറക്കുന്നതും യുഎസ്-ഇറാൻ സംഘർഷത്തിന് നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരം കണ്ടെത്തുന്നതും ചർച്ചയായി. യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുണ്ടായിരുന്നതുപോലെ കപ്പലുകളുടെ സഞ്ചാരം അധിക ഫീസുകളോ നിയന്ത്രണങ്ങളോ ഇല്ലാതെ നടക്കണമെന്നാണ് കല്ലാസിന്റെ നിലപാട്.
നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നതിനിടയിലും ഇരുപക്ഷവും കടുത്ത ഭാഷ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. യുഎൻ പൊതുസഭയിലെ പ്രസംഗത്തിൽ ട്രംപ് ഇറാനുമായി കരാറിലെത്താനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചെങ്കിലും സൈനിക നടപടി കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാനുള്ള സാധ്യതയും തുറന്നുവച്ചു. പിന്നാലെ ഇറാന്റെ സൈനിക നേതൃത്വം കൂടുതൽ ആക്രമണമുണ്ടായാൽ ശക്തമായ തിരിച്ചടി നൽകുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
ഇതോടെ ന്യൂയോർക്കിലെ ചർച്ചകൾ ഒരു കരാറിലേക്കുള്ള വഴിയാകുമോ, അതോ താൽക്കാലിക നയതന്ത്ര ഇടവേളയായി മാത്രം മാറുമോ എന്നതാണ് നിർണായക ചോദ്യം. ഹോർമുസ് തുറക്കുന്നതിനുള്ള നിബന്ധനകൾ, അമേരിക്കൻ സൈനിക സമ്മർദം, സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ, പ്രാദേശിക യുദ്ധങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഇരുപക്ഷത്തിനുമിടയിൽ ഇപ്പോഴും വലിയ ഭിന്നതകളുണ്ടെന്നാണ് പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
അതേസമയം, ഖത്തർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രാദേശിക ശക്തികൾ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാനും ഹോർമുസിലെ കപ്പൽഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. അതിനാൽ വരും ദിവസങ്ങളിലെ യുഎസ്-ഇറാൻ ആശയവിനിമയവും ഹോർമുസിനെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനങ്ങളും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം നിർണയിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമാകും.
