ഉപരോധം പിൻവലിച്ചാൽ ഏഴു ദിവസത്തിനകം ഹോർമുസ് തുറക്കാമെന്നായിരുന്നു ടെഹ്റാന്റെ നിർദേശം; ആണവചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാമെന്നും വാഗ്ദാനം. എന്നാൽ നിർദേശം അംഗീകരിക്കില്ലെന്ന് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി; നിർണായക ജലപാതയ്ക്ക് സ്വന്തം പേര് നൽകിയുള്ള ഭൂപടവും പങ്കുവച്ചു
വാഷിംഗ്ടണ്: അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ടെഹ്റാൻ മുന്നോട്ടു വെച്ച ഏഴുദിന സമാധാന പദ്ധതിക്ക് തിരിച്ചടിയായി യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ നിലപാട്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതും ആണവ ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്ന ഇറാന്റെ നിർദേശം അംഗീകരിക്കില്ലെന്ന് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. ഇതിനു പിന്നാലെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനെ ‘Trump Strait’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ഭൂപടം ട്രംപ് പങ്കുവച്ചതും ശ്രദ്ധേയമായി.
ഇറാന്റെ നിർദേശം അംഗീകരിച്ചാൽ ഏഴു ദിവസത്തിനകം ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കാമെന്നാണ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നത്. അമേരിക്ക ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾക്കെതിരായ നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കുക, ഇറാന്റെ എണ്ണവിൽപ്പനയ്ക്കുമേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവ് നൽകുക, മേഖലയിലെ വെടിനിർത്തൽ ഉറപ്പാക്കുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളാണ് ടെഹ്റാൻ മുന്നോട്ടുവച്ചത്. ഇതിന് പകരമായി ഹോർമുസ് തുറക്കുകയും അമേരിക്കയുമായുള്ള ആണവചർച്ചകൾ വീണ്ടും ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യാമെന്നായിരുന്നു പദ്ധതി.
വൈറ്റ് ഹൗസിൽ മാധ്യമ പ്രവർത്തകരോട് സംസാരിക്കവെയാണ് ഇറാന്റെ നിർദേശം തള്ളിയതായി ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കിയത്. ഇറാൻ മുന്നോട്ടു വെച്ച വ്യവസ്ഥകൾ അംഗീകരിക്കാൻ താൻ തയ്യാറല്ലെന്ന സൂചനയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം നൽകിയത്. ഇറാൻ ധാരണയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ ട്രംപിനും ഭരണകൂടത്തിലെ ചില ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും സംശയമുണ്ടെന്നാണ് വാൾസ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്.
ട്രംപിന്റെ നിലപാടിന് പിന്നാലെയാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനെ ‘ട്രംപ് കടലിടുക്ക്’ എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഗ്രാഫിക് ഭൂപടം പുറത്തുവന്നത്. ഇറാനും അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപും തമ്മിലുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ ജലപാതകളിലൊന്നാണ് ഹോർമുസ്. ആഗോള എണ്ണ-വാതക വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു വിഹിതം സമാധാനകാലത്ത് ഈ വഴിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന സൈനികമോ രാഷ്ട്രീയമോ ആയ പ്രതിസന്ധികൾ ആഗോള ഊർജവിപണിയെയും ചരക്കുനീക്കത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കാറുണ്ട്.
യുഎൻ പൊതുസഭയുടെ ഭാഗമായി ന്യൂയോർക്കിലെത്തിയ അബ്ബാസ് അരാഗ്ചിയാണ് പദ്ധതിയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ മാധ്യമങ്ങളോട് വെളിപ്പെടുത്തിയത്. അമേരിക്ക പദ്ധതി അംഗീകരിക്കുന്നതോടെ ഏഴുദിവസത്തെ സമയക്രമം ആരംഭിക്കുമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശദീകരണം.
ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ധാരണ നടപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിക്കുകയും ആറാം ദിവസത്തോടെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കുകയും ഏഴാം ദിവസം അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള അന്തിമ ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു ടെഹ്റാന്റെ റോഡ്മാപ്പ്. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി ഉൾപ്പെടെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും അംഗീകരിക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ പിന്നീട് ചർച്ച ചെയ്യാമെന്നും അരാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കുക, ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കുമേലുള്ള ഉപരോധത്തിൽ ഇളവ് നൽകുക, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികളിൽ ഒരു ഭാഗം വിട്ടുനൽകുക, ലെബനൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മേഖലകളിലേക്ക് വെടിനിർത്തൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളും പദ്ധതിയിലുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
അമേരിക്ക–ഇറാൻ സംഘർഷത്തിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇപ്പോൾ ഏറ്റവും നിർണായകമായ സമ്മർദകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ജലപാത വീണ്ടും പൂർണതോതിൽ തുറക്കുന്നത് എണ്ണവിലയിലും ആഗോള വിതരണശൃംഖലയിലും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുമെന്നതിനാൽ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളും മറ്റ് പ്രധാന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളും സംഭവവികാസങ്ങൾ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയാണ്.
സൈനിക സമ്മർദം കുറയ്ക്കുകയും ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങളിലെ ഉപരോധം പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഹോർമുസ് വീണ്ടും തുറക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് ഇറാൻ നേരത്തെയും സൂചന നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര അവിശ്വാസം പുതിയ ധാരണയ്ക്ക് പ്രധാന തടസ്സമായി തുടരുകയാണ്.
അതേസമയം, സംഘർഷം രൂക്ഷമായിരിക്കുമ്പോഴും നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ പൂർണമായും നിലച്ചിട്ടില്ല. യുഎൻ പൊതുസഭയ്ക്കിടെ അരാഗ്ചി ട്രംപിന്റെ പ്രത്യേക ദൂതനായ സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയിരുന്നു. ഖത്തർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
എന്നാൽ ഇറാന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ പദ്ധതി ട്രംപ് നിരസിച്ചതോടെ ഉടൻ ഒരു സമഗ്ര വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയ്ക്ക് തിരിച്ചടിയായിരിക്കുകയാണ്. അതേസമയം, ഹോർമുസിന് സ്വന്തം പേര് നൽകിയുള്ള ഭൂപടം ട്രംപ് പങ്കുവച്ചത് വാഷിങ്ടണും ടെഹ്റാനും തമ്മിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ-പ്രചാരണ പോരാട്ടത്തിനും പുതിയ മാനം നൽകുന്നു.
ലോക ഊർജവ്യാപാരത്തിന്റെ ജീവനാഡികളിലൊന്നായ ഹോർമുസിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള തർക്കം ഇനി സൈനിക വിഷയത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഉപരോധം, എണ്ണ കയറ്റുമതി, ആണവചർച്ചകൾ, പ്രാദേശിക വെടിനിർത്തൽ എന്നിവയെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള വലിയ നയതന്ത്ര വിലപേശലിന്റെ കേന്ദ്രമായി ഈ കടലിടുക്ക് മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
